عمومی

افزایش شدید قیمت‌ها و برداشت نادرست از تورم خرداد ماه

این موضوع نه تنها باعث نگرانی سیاستمداران و سیاستگذاران شده است، بلکه سوژه های اقتصادی را نیز نسبت به جهت گیری تورم نگران کرده است. در این میان برداشتی نادرست از سوی برخی اقتصاددانان، روشنفکران و حتی سیاستمداران مطرح شده است که بیم آن می رود به عنوان تفسیر غالب در بخش مدیریت پذیرفته شود و منجر به بیگانگی دولت شود.

امروز عده ای تورم بالای خرداد ماه را ناشی از اجرای طرح حذف ارز 4200 عنوان می کنند و معتقدند طراحان و حامیان طرح حذف ارز 4200 یا تبعات تورمی آن نادیده گرفته شده و یا کم توجهی شده است. این افراد ظهور تورم خرداد را نشانه آن می دانند که طرح های اصلاحی اقتصادی در ایران نه تنها ضروری نیست، بلکه نباید اجرا شود. اگر خدای ناکرده این تحلیل غلط از سوی مسئولان پذیرفته شود، بیم آن می رود که باب اصلاحات اقتصادی حتی به شکل نیمه کاره بسته شود. بنابراین باید به اصل این تحلیل که تورم خرداد ناشی از حذف 4200 ارز است، انتقاد کرد و ضعف پایه های تحلیلی آن را نشان داد.

خطای این تحلیل ناشی از اشتباه در تفسیر همزمانی علیت است. در واقع از آنجایی که تورم خرداد پس از حذف ارز 4200 در اردیبهشت رخ داد، برخی به اشتباه حذف ارز 4200 را عامل تورم خرداد دانستند. اگرچه این مورد ممکن است بیشتر تصادفی باشد تا علیت. به نظر من چند عامل اصلی باعث افزایش تورم در خرداد شد. اما این عوامل اصلی نادیده گرفته شده اند:

1- اگرچه بانک مرکزی هنوز آمارهای پولی اسفند 1400 را منتشر نکرده و تحلیلگران همچنان در سردرگمی هستند، اما شواهد نشان می دهد که رشد پایه پولی و رشد نقدینگی در سال 1400 به استاندارد جدیدی رسیده و به رکورد بالایی رسیده است. . ظاهرا این اتفاق در ماه های پایانی سال رخ داده است. البته انتظار می رفت که آثار تورمی این امر با دو تا سه ماه تاخیر در اقتصاد ایران نمایان شود.

2- یکی دیگر از رویدادهای منحصر به فرد در سال 1401 افزایش بسیار شدید دستمزدها بود. اگرچه این مورد به نفع کارمندان و کارگران در نظر گرفته شد، اما از آنجایی که افزایش دستمزد به افزایش تقاضا برای کالا و خدمات تبدیل می شود، می تواند زمینه ساز رشد تورم شود. زیرا در بخش عرضه با گلوگاه تولید مواجه هستیم و تولید نمی تواند متناسب با افزایش تقاضا رشد کند و در نتیجه باعث تورم کالاهای مصرفی می شود.

3- سومین پدیده ای که تأثیر مهمی بر جای گذاشت، کاهش شدید امید به راه حل مسالمت آمیز مناقشه هسته ای است. ظاهرا مذاکرات برجام متوقف شده است و هیچ پیشرفت قابل توجهی در چشم نیست. دشمنان ایران تحرکات شدیدی را برای رساندن پرونده ایران به شورای امنیت آغاز کردند و تهدیدات نظامی متقابل بین اسرائیل و ایران افزایش یافت. این اتفاقات از چشم توده های مردم و فعالان اقتصادی پوشیده نیست. همانطور که مراسم تحلیف بایدن باعث کاهش انتظارات تورمی شد، تعلیق مذاکرات نیز باعث افزایش مجدد انتظارات تورمی شد. این مورد طبیعتاً خود را در افزایش قیمت در بازار دارایی هایی مانند ارز، طلا و مسکن نشان داده است.

4- قیمت های جهانی نیز به دلیل کرونا و جنگ روسیه با اوکراین افزایش یافته است و این در قیمت های وارداتی نیز نمایان شده است و نمی توان انکار کرد که افزایش قیمت های جهانی در افزایش قیمت های داخلی نیز منعکس خواهد شد.

به نظر من تغییر قیمت های نسبی ناشی از حذف ارز 4200 نمی تواند باعث افزایش جدی تورم شود. اما از آنجایی که چهار عامل فوق با هم همخوانی داشتند باعث افزایش شدید قیمت شدند. متأسفانه از آنجایی که حذف ارز 4200 به موازات افزایش تورم خرداد بود، اکثر مردم عادی به اشتباه تصور می کنند که این تورم ناشی از حذف ارز 4200 بوده است. اما انتظار نمی رود فارغ التحصیلان چنین اشتباهی را به راحتی مرتکب شوند.

* منتشر شده در روزنامه دنیای اختاز

دکمه بازگشت به بالا